-
Tytuł
-
PL
Zbiory Zitzewitzów z Barnowa w powiecie bytowskim
-
DE
Sammlung der Adelsfamilie von Zitzewitz aus Barnowo
-
Opis
-
Zitewitzowie to jeden z najstarszych pomorskich rodów. Pierwsze pisemne wzmianki (o Marcinie Sycewic) pochodzą z 1345 r., kolejne to m.in. skarga z 1411 r. księcia Bogusława VIII przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu za zabicie członków pomorskich rodów Jarislava von Zitzewitz i Puttkamera. Na przestrzeni wieków Zitzewitzowie zajmowali wysokie pozycje i urzędy (byli wśród nich kanclerze, wicekanclerze, komornicy książęcy, generałowie), zgromadzili ogromny majątek i dobra ziemskie.
-
Rozrastający się ród utworzył trzy linie: żółtą z Motarzyna (Muttrin) i posiadłościami (Budowo – niem. Budow, Dobieszewo – niem. Groß Dübsow, Gogolewa – niem. Alt Jugelow), czerwoną z Sycewic (Zitzewitz) i niebieską (Pixow) z Krzyni – Groß Krien (wymarła). Zitzewitzowie wiązali się z członkami innych rodów, wśród nich były Puttkamerowie, von Kleistowie z Dammen (ob. Damno), von Parsowie, von Lettowie, von Krummelowie, von Borckentinowie von Bonia, von Massovetc. Członkowie rodu żenili się także między sobą (m.in. Georg von Zitzewitz auf Budow (Budowo) i Gansen (Gałąźnia Wielka) z Dortheą von Zitzewitz (Muttrin).
-
Ród założył pięć fundacji (fideikomis, majorat i fundacje wspierające członków rodu, ustanowiono także fundację dla wdów i panien, która zapewniała im stały dochód i mieszkanie, do czasu zamążpójścia lub zmiany religii z ewangelicko-luterańskiej).
-
Poważne trudności gospodarcze po I wojnie światowej wpłynęły także na sytuację rodu. Seniorat i majorat zostały przez Rzeczpospolitą zniesione. W okręgu Kołyczygłowskim utracono 24 000 akrów dawnej własności rodzinnej. Zbiory piśmiennicze i archiwalia w znacznej części zostały przekazane do archiwum, część pozostała wśród członków rodzin.
-
Wśród zbiorów zabezpieczonych znalazły się księgozbiór (2200 vol.) z żółtej linii rodu Zitzewitz zu Muttrin (Motarzyn). Kolejne książki z sygnaturami Zitzewitzów zabrano z Barnowa w powiecie miasteckim (obecnie bytowskim), choć Barnowo należało do Puttkamerów, księgozbiór Zitzewitzów mógł zostać tu przewieziony z pobliskiego majątku, lub znaleźć się tu za sprawą któregoś z członków rodu, związanego z Puttkamerami (1100) vol.
-
Bibliografia:
- Henryk Baranowski, Zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, ich rozwój i kierunki przyszłego kształtowania, „Studia o działalności i zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika”, cz. V, Toruń 1990, s. 27.
