Gmina ewangelicka z Galin koło Bartoszyc (w tym zbiory Eulenburgów z Galin)
Tytuł
PLGmina ewangelicka z Galin koło Bartoszyc (w tym zbiory Eulenburgów z Galin)
DEEvangelische Gemeinde aus Gallingen bei Bartenstein (darunter Sammlung der Adelsfamilie Eulenburg von Gallingen)
Opis
Ród Eulenburgów wywodzi się z Saksonii, z miasta Eilenburg an der Mulde, od nazwy którego wywodzą swoje nazwisko. Protoplastą rodu był Otto von Ileburg (1199-1234), natomiast linia zu Gallingen zapoczątkowana została przez Wenda V von Eulenburga, który w roku 1468 za zasługi w służbie Zakonu Krzyżackiego obdarowany został dobrami ziemskimi z siedzibą w Galinach. Ród Eulenburgów pozostał w Galinach do 1945 r.
Pałac stanowiący siedzibę Eulenburgów powstał w roku 1589 na fundamentach starszej, gotyckiej budowli o charakterze obronnym. Gruntownej przebudowie został poddany w połowie XVIII w., następnie po pożarze w 1839 r. lewe skrzydło pałacu odbudowano w stylu neogotyckim. Kolejna zmiana nastąpiła w 1921 r., kiedy to galińskiemu pałacowi nadano formę neobarokową. Po roku 1945 majątek został znacjonalizowany i przeszedł na własność państwa polskiego. W 1996 r. zakupiony przez prywatnego właściciela pałac i folwark zostały pieczołowicie odrestaurowane i pełnią obecnie funkcje hotelowe.
Zasób biblioteki Eulenburgów szczegółowo rejestruje zachowany w BU UMK rękopiśmienny "Catalogus Variorum Librorum In quavis facultate, materia & lingua praesentium in Bibliotheca Galingo-Eilenburgica" datowany na rok 1703. Katalog ten zawiera 622 pozycje podzielone na pięć działów: Libri Theologici (141), Libri Iuridici (76), Libri Medici (20), Libri Philosophici (330), Miscellanea (55). Wewnątrz działów książki uporządkowane są formatami: folio, quarto, octavo, oraz (razem) duodecimo i sedecimo.
Biblioteka parafialna w Galinach została ufundowana w latach 20. XVIII w., kiedy to baron Gottfried Heinrich von Eulenburg (1670-1734) przekazał na jej rzecz pokaźny zbiór książek należący do rodziny Eulenburgów i przechowywany dotychczas w bibliotece pałacowej. Zbiory nowo powstałej wówczas biblioteki umieszczone zostały nad zakrystią kościoła i przetrwały tam 220 lat, do roku 1946.
* Tekst jest fragmentem artykułu: Awianowicz Magdalena, Stare druki z biblioteki ewangelickiego kościoła w Galinach w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, W: Księgozbiory historyczne mniejszości etnicznych i religijnych, Wrocław 2024, s. 355-367.
Zawiera pruskie pieśni kościelne i świąteczne autorstwa Johannesa Eccarda (1553-1611); urodzonego w Grudziądzu Johanna Stobeusa (1580-1646) i Heinricha Alberti (1604-1651)
Katalog biblioteki rodziny von Eulenburg z Galin (Gallingen). Został podzieony na 5 działów: „Libri theologici”, „iuridici”, „medici”, „philosophici”, „Miscellanea”, każdy dział posiada osobną numerację
Dwa arkusze ze średniowiecznej kroniki Mikołaja von Jeroschin zostały użyte do oprawienia tomu recesów sejmu Prus Książęcych z lat 1580-1582 („Landtags abschiede vom Jahre 1580-1582”), pochodzącego z biblioteki kościoła w Galinach ufundowanej legatem Gottfrieda Heinricha zu Eulenburg, kanonika kapituły we Fromborku w 1726 r. W 1946 r. rękopis wraz z całą bibliotekę z Galin (552 woluminy starych druków i 8 rękopisów) trafił do Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu. Tutaj w 2002 r. w czasie konserwacji oddzielono pergaminową oprawę od bloku kodeksu, który otrzymał nową oprawę. Naklejka z sygn. Tit. III 18 zaginęła
