Edmund Józefowicz (1911–2002)

1952–1956 Kierownik Oddziału Udostępniania Zbiorów 
1956–1977 Wicedyrektor Biblioteki 

Edmund Józefowicz (1911–2002)

Urodził się 29 listopada 1911 r. w Rewalu (ob. Tallin) w rodzinie prawniczo-nauczycielskiej. W 1928 r. przeniósł się z rodzicami do Wilna, tam też w 1933 r. ukończył Gimnazjum im. A. Mickiewicza. W l. 1936-1939 odbył trzyletnie studia w Szkole Nauk Politycznych przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej, w lutym 1939 r. uzyskał dyplom ukończenia szkoły na podstawie pracy Prasa w ZSRR we współczesnej dobie stalinowskiej. Jego marzeniem była praca w dyplomacji Rzeczpospolitej Polskiej.

Jeszcze w czasie studiów związał się z bibliotekarstwem: w 1936 r. rozpoczął pracę w Muzeum Wileńskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk jako przewodnik, a od 1 września 1939 r. do 31 grudnia 1941 r. pracował w Państwowej Bibliotece im. Eustachego i Emilii Wróblewskich (przemianowanej w 1940 r. na Bibliotekę Litewskiej Akademii Nauk). W okresie okupacji był żołnierzem AK Okręgu Wileńskiego: w l. 1941–1943 pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu rejonu Wilno-Śródmieście.

W jego mieszkaniu znajdował się punkt łączności dowództwa oddziałów partyzanckich. Był także czynnym członkiem Konwentu Stronnictw Politycznych przy Delegaturze Rządu RP w Wilnie. W l. 1942–1945 pracował w Zarządzie Majątków Państwowych i Opuszczonych i w Zarządzie Miejskim Wilna. W lipcu 1944 r. z VI Brygadą Wileńską AK brał udział w walkach o Wilno. 

W kwietniu 1945 r. przyjechał do Polski, najpierw do Łodzi, gdzie pracował w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym, a potem do Torunia, gdzie 1 grudnia 1945 r. rozpoczął pracę w Bibliotece Uniwersyteckiej na stanowisku bibliotekarza. W Bibliotece zatrudniony do 1977 r., przeszedł wszystkie szczeble kariery bibliotekarskiej: w 1960 r. otrzymał stanowisko kustosza, w 1963 r. po zdaniu państwowego egzaminu bibliotekarskiego stanowisko kustosza dyplomowanego, w 1968 r. starszego kustosza dyplomowanego. W l. 1946–1951 pełnił funkcję kierownika Czytelni Głównej i Wypożyczalni, z dniem 1 stycznia 1952 r. objął po Walerianie Preisnerze funkcję kierownika Oddziału Udostępniania.

Z dniem 1 października 1956 r. na wniosek dyrektor Marii Puciatowej został wicedyrektorem Biblioteki,  w l. 1956–1957 i 1973–1974 pełnił obowiązki dyrektora. Z dniem 31 maja 1977 r. odszedł na emeryturę. W l. 1957–1961 uczył j. rosyjskiego w Niższym Seminarium przy klasztorze oo. Redemptorystów w Toruniu.

Był autorem regulaminu Biblioteki Głównej UMK w Toruniu. Interesował się prawnymi aspektami funkcjonowania bibliotek i bibliotekarzy, a także możliwościami modernizacji bibliotek, napisał na ten temat szereg artykułów publikowanych w naukowych czasopismach bibliotekarskich (m. in. Z doświadczeń budowy nowej biblioteki uniwersyteckiej UMK w Toruniu, 1975 r.).

Cały czas się kształcił: w 1949 r. uzyskał magisterium na Wydziale Prawa UMK, w l. 1949–1951 pracował jako asystent w Katedrze Statystyki na Wydziale Prawa, w 1972 r. na tym samym wydziale obronił rozprawę doktorską pt. Aspekty administracyjno–prawne kształtujące stosunki służbowe bibliotekarzy w bibliotekach naukowych w PRL. W latach 1947–1949 r. prowadził wykłady z bibliotekarstwa i katalogowania na organizowanych przez Kuratorium kursach dla bibliotekarzy publicznych, w l. 1976–1991 wykładał bibliotekarstwo w Zakładzie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UMK oraz w Wyższej Szkole Pedagogicznej Bydgoszczy. 

Został odznaczony m. in. Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (1944 – za udział w walkach o Wilno), Honorową Odznaką Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (1977) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1991). Jak pisał Stefan Czaja we wspomnieniu: "Należał do najstarszego, nielicznego już grona naszych bibliotekarzy, którzy przenieśli tradycje i zasady bibliotekarstwa wileńskiego do Torunia. (...) Był człowiekiem o wyjątkowych walorach osobistych, bardzo koleżeńskim i przyjaznym, opiekuńczym dla młodzieży bibliotecznej, życzliwym wszystkim".

Zmarł 24 czerwca 2002 r. w wieku 91 lat. Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.

Opracowanie: Marta Czyżak

< Previous page Next page >