O projekcie

Wystawa cyfrowa powstała w ramach grantu pn. "Jak powstała Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, czyli historyczne księgozbiory UMK w dostępie online", dofinansowanego ze środków finansowych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki (nr umowy BIBL/SP/0039/2024/02) w wysokości 156 046,00 zł (okres realizacji: 2024–2025, kierownik grantu: dr Liliana Lewandowska, Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu).

Celem projektu było ucyfrowienie i upowszechnienie informacji oraz materiałów bibliotecznych i archiwalnych dotyczących momentu powstania Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu w 1945 r., tj. kolekcji, które stanowiły fundament dla założenia i dalszego rozwoju tej instytucji, tj. historycznych księgozbiorów poniemieckich i podworskich gromadzonych w latach 1945–1949.

Harmonogram zadań

Pierwszy etap prac polegał na przygotowaniu opisów do ponad sześciuset wybranych obiektów reprezentatywnych dla każdej kolekcji. Opracowanie objęło różne typy materiałów bibliotecznych: rękopisy, stare druki, grafiki, muzykalia, kartografię i książki XIX-wieczne. Każdy zbiór zostanie opisany z uwzględnieniem jego historii, dawnego właściciela, drogi pozyskania i znaczenia dla powstania biblioteki akademickiej w Toruniu.

Następnie zrealizowano zadanie konserwatorskie oraz digitalizację materiałów. Szczególny nacisk został położony na elementy morfologii książki, takie jak karty tytułowe, oprawy czy strony z unikatowymi znakami proweniencyjnymi (pieczęcie, ekslibrisy, marginalia, glosy). W zależności od stanu zachowania i dostępności, wykorzystane zostały zarówno istniejące digitalizaty (np. z KPBC lub Polony), jak i dokonana nowa digitalizacja wybranych do projektu egzemplarzy.

Kolejny etap stanowiło stworzenie wystawy cyfrowej na Platformie Wystaw Cyfrowych w systemie Omeka S. W jego ramach powstały kolekcje cyfrowe z bogatymi metadanymi oraz rozbudowane opowieści cyfrowe, wykorzystujące metodę digital storytelling. Narracje łączą obiekty biblioteczne i archiwalne (w tym materiały ikonograficzne) w spójną opowieść o pochodzeniu zbiorów, ich wędrówce, cechach szczególnych i kontekście historycznym. Zastosowane narzędzia pozwoliły dodatkowo osadzić eksponaty w czasie i przestrzeni zgodnie z ideą nowoczesnych praktyk kuratorstwa cyfrowego i humanistyki cyfrowej.

Ostatni komponent to promocja projektu poprzez media społecznościowe, strony internetowe UMK i Biblioteki Uniwersyteckiej, portale branżowe oraz materiały drukowane.

Efektem końcowym jest ogólnodostępna wystawa cyfrowa o walorach edukacyjnych, naukowych i popularyzatorskich, prezentująca bogactwo historycznych zbiorów oraz umożliwiająca interakcję z ich treścią. Dodatkową wartością jest również udostępnienie wybranych opowieści cyfrowych i unikatowych obiektów w Google Arts&Culture oraz w Polonie dla Naukowców w ramach upowszechnienia dziedzictwa na skalę międzynarodową.

Struktura wystawy

Rys historyczny: dzieje „zbiorów zabezpieczonych”, rękopisów i starych druków oraz ich drogę do Torunia po 1945 roku, a także sposób ich opracowania i udostępniania w BU UMK.
Kolekcje: 43 zestawy obiektów z fondów założycielskich, uporządkowane według typów zbiorów (rękopisy, starodruki, grafika, kartografia, muzykalia, książki) i ich funkcji badawczych.
Proweniencje: baza znaków własnościowych z fondów założycielskich, tworząca sieć relacji między znakami, księgami i fondami oraz umożliwiająca rekonstrukcję dawnych bibliotek i wędrówek zbiorów.
Opowieści: narracje o historii biblioteki, pierwszych bibliotekarzach i wybranych fondach oraz eksperymenty narracyjne, które łączą badania proweniencyjne z popularyzacją dziedzictwa.
O wystawie: informacje o koncepcji projektu humanistyki cyfrowej, zastosowanych narzędziach oraz o zespole tworzącym ekspozycję.