Stefan Burhardt (1899–1991)

1927–1934 Kierownik Działu Czytelnictwa Biblioteki Uniwersyteckiej w Wilnie  
1934–1939 Dyrektor Wileńskiej Państwowej Biblioteki im. Wróblewskich 
1945–1949 Dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu
1949–1951 Kierownik Oddziału Czasopism
1952–1959 Kierownik Oddziału Zbiorów Specjalnych
1959–1970 Kierownik Oddziału Zbiorów Muzycznych

dr Stefan Burhardt (1899–1991)

Urodził się 18 grudnia 1899 r. w Wilnie w rodzinie o tradycjach szlacheckich i patriotycznych, był synem Michała Innocentego oraz Antoniny Bogumiły z d. Medeksz. Początkowo uczył się w domu, zdając tylko egzaminy eksternistyczne, dopiero w 1915 r. podjął naukę w wileńskim gimnazjum Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego. Od 1916 r. był członkiem Podziemnej Organizacji Wojskowej (POW), w latach 1919-1920 brał udział w wojnie polsko-sowieckiej.

Jesienią 1921 r. rozpoczął studia filozoficzne i historyczne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Jednocześnie ze studiami pobierał naukę w klasie fortepianu w Wileńskim Konserwatorium Muzycznym, które ukończył 1923 r.

Jeszcze podczas studiów rozpoczął swoją karierę zawodową: pracował m. in. jako praktykant działu naukowego w Bibliotece Publicznej i Uniwersyteckiej w Wilnie. W 1927 r. uzyskał stopień doktora  na postawie dysertacji “Filozofia i Życie” J. Gołuchowskiego a “Pragmatyzm” W. Jamesa, przygotowanej pod kierunkiem prof. Tadeusza Czeżowskiego. Ponownie podjął pracę w wileńskiej Bibliotece Uniwersyteckiej, gdzie został kierownikiem Działu Czytelnictwa. Jednocześnie w latach 1928-1930 kierował kościelną Biblioteką Synodu Ewangelicko-Reformowanego w Wilnie.

W 1934 r. został mianowany dyrektorem Wileńskiej Państwowej Biblioteki im. Wróblewskich. Brał udział w kampanii wrześniowej, internowany przez Litwinów, wrócił do Wilna w grudniu 1939 r. Podczas okupacji działał w AK oraz uczestniczył w tajnym nauczaniu.

W kwietniu 1945 r. przybył do Torunia. Brał czynny udział w tworzeniu nowej uczelni i w organizowaniu Biblioteki Uniwersyteckiej: 11 czerwca 1945 r. objął kierownictwo Książnicy Miejskiej w Toruniu z zadaniem przystosowania jej do potrzeb Uniwersytetu, 1 września 1945 r. został mianowany dyrektorem Biblioteki Uniwersyteckiej i Książnicy Miejskiej, a 1 lutego 1946 r. dyrektorem samodzielnej Biblioteki Uniwersyteckiej.

Stojąc na czele Biblioteki Burhardt odegrał ogromną rolę w zgromadzeniu podstawowego księgozbioru, pochodzącego głównie z byłych bibliotek niemieckich z terenu Prus Wschodnich i Pomorza Zachodniego. 18 lipca 1949 r. z powodów politycznych został odsunięty od kierowania Biblioteką. Objął wówczas przejściowo funkcję kierownika Oddziału Czasopism, od 1952 r. prowadził Oddział Zbiorów Specjalnych, a od 1959 r. aż do przejścia na emeryturę 1 lutego 1970 r.  Oddział Zbiorów Muzycznych.

Zarówno przed wojną, jak i w okresie powojennym, był aktywny naukowo, napisał m. in. wiele biogramów do Polskiego słownika biograficznego oraz Słownika pracowników książki polskiej. W okresie wileńskim publikował coroczną Bibliografię do historii ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego, w 1946 r. opublikował wspólnie z Józefem Mossakowskim pracę z prehistorii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Jednak dziełem życia, nad którym pracował prawie 40 lat, stał się katalog polonezów polskich i obcych. Katalog ów był plonem żmudnych poszukiwań zarówno w zbiorach krajowych jak i obcych. Burhardt opisał 12 tysięcy kompozycji, które zamknął w 5 tomach (wydano tylko t. II i III).

Burhardt był bardzo aktywny społecznie, działał w wielu organizacjach, między innymi w Wileńskim Kole Związku Bibliotekarzy Polskich. W 1945 r. to z jego inicjatywy powstało toruńskie Koło Związku Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich, którym kierował przez kilka lat.

W tym samym roku został członkiem Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu, którego w latach 1950-1970 był prezesem. Od 1945 r. należał również do Towarzystwa Naukowego w Toruniu, w latach 1955-1970 przewodniczył Komisji Bibliografii i Bibliotekoznawstwa TNT. W 1970 r. przeszedł na emeryturę. Odznaczony m.in. Krzyżem POW (1918), Złotym Krzyżem Zasługi (1937), Medalem za udział w wojnie 1920 r., Krzyżem AK, medalem „Za zasługi położone dla rozwoju Uczelni” (1977). 19 lutego 1990 r. odbyła się na UMK uroczystość odnowienia Jego doktoratu.

Stefan Burhardt zmarł 6 grudnia 1991 r. Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu. 

Opracowanie: Marta Czyżak

< Previous page Next page >