Niemiecki dowódca wojskowy i dyplomata, feldmarszałek cesarski, a później saski, uczestnik wojny trzydziestoletniej. Początkowo służył m.in. w armii szwedzkiej Gustawa II Adolfa, a w latach 1621–1622 wspierał Rzeczpospolitą w wojnie z Imperium Osmańskim. Od 1626 r. pozostawał w służbie cesarza Ferdynanda II i blisko współpracował z Albrechtem von Wallensteinem. W 1629 r. stanął na czele liczącego około 5 tys. żołnierzy korpusu cesarskiego wysłanego na pomoc Rzeczypospolitej w wojnie ze Szwecją. Jego oddziały współdziałały z wojskami hetmana Stanisława Koniecpolskiego w końcowej fazie kampanii pruskiej. W późniejszych latach Arnim przeszedł na służbę elektora Saksonii i walczył przeciw wojskom cesarskim w wojnie trzydziestoletniej.
Żyła w latach 1523–1596 i była córką Zygmunta I Starego oraz Bony Sforzy. Była ostatnią przedstawicielką dynastii Jagiellonów na polskim tronie. Po śmierci swojego brata, Zygmunta II Augusta, odegrała ważną rolę w czasie bezkrólewia. W 1575 roku została wybrana na króla Polski, a następnie poślubiła Stefana Batorego, z którym została koronowana w 1576 roku. Po śmierci Batorego poparła kandydaturę swojego siostrzeńca, Zygmunta III Wazy. Anna Jagiellonka była osobą pobożną i wspierała Kościół katolicki. Zmarła w 1596 roku w Warszawie, kończąc okres panowania dynastii Jagiellonów w Polsce.
Był jednym z najwybitniejszych mężów stanu w historii Polski, pełniącym kluczowe funkcje kanclerza wielkiego oraz hetmana wielkiego koronnego. Jako bliski doradca królów Zygmunta Augusta i Stefana Batorego, wywarł ogromny wpływ na ukształtowanie demokracji szlacheckiej, m.in. poprzez wprowadzenie zasady elekcji viritim. Był również utalentowanym wodzem, który odnosił sukcesy w wojnach z Rosją i Szwecją oraz zwyciężył w bitwie pod Byczyną, broniąc polskiego tronu przed wpływami Habsburgów.
Poza działalnością polityczną i wojskową Zamoyski był wybitnym humanistą i mecenasem nauki, wykształconym na prestiżowych uniwersytetach w Paryżu i Padwie. Jego najtrwalszym dziedzictwem jest założenie Zamościa – „miasta idealnego” – oraz ufundowanie Akademii Zamojskiej, która stała się ważnym ośrodkiem intelektualnym Rzeczypospolitej. Jako jeden z najbogatszych magnatów swoich czasów, stworzył Ordynację Zamojską, zapewniając swojemu rodowi potęgę ekonomiczną i polityczną na kolejne stulecia.
Był pierwszym władcą Rosji, który koronował się na cara, pieczętując tym samym mocarstwowe ambicje dynastii Rurykowiczów. Podczas swoich rządów przeprowadził gruntowne reformy administracyjne i sądownicze, wprowadził w państwie druk oraz znacząco poszerzył granice kraju, podbijając chanaty kazański i astrachański. Prowadził również wieloletnie, choć ostatecznie wyczerpujące wojny o Inflanty, ścierając się m.in. z Rzecząpospolitą.
W historii zapisał się jednak przede wszystkim jako władca skrajnie bezwzględny, co oddaje jego przydomek. Poprzez wprowadzenie opriczniny – systemu krwawego terroru wymierzonego w bojarów i ludność cywilną – doprowadził kraj do głębokiego kryzysu gospodarczego i społecznego. Choć był człowiekiem o szerokich horyzontach intelektualnych, jego wizerunek zdominowały napady szału (w tym zabójstwo własnego syna) oraz burzliwe życie prywatne, obejmujące aż siedem małżeństw.
Był królem Polski i wielkim księciem litewskim z dynastii Wazów, a w latach 1592–1599 także królem Szwecji. Jako syn Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki łączył dziedzictwo szwedzkie z polską linią Jagiellonów. Za jego trwającego 45 lat panowania Rzeczpospolita osiągnęła swój największy zasięg terytorialny. Król zasłynął również z przeniesienia dworu królewskiego z Krakowa do Warszawy, która stała się główną rezydencją monarchy.
W polityce wewnętrznej i zagranicznej Zygmunt III był gorliwym rzecznikiem kontrreformacji i dążył do wzmocnienia władzy królewskiej, co doprowadziło m.in. do rokoszu Zebrzydowskiego. Jego rządy upłynęły pod znakiem licznych wojen ze Szwecją, Rosją i Turcją, w tym przejściowego zajęcia Moskwy. Prywatnie był człowiekiem wszechstronnie wykształconym i uzdolnionym artystycznie – zajmował się malarstwem, złotnictwem oraz mecenatem sztuki, tworząc jedną z pierwszych nowoczesnych galerii obrazów w Polsce.
Był wybitnym duchownym i mężem stanu epoki baroku, pełniącym m.in. funkcje biskupa płockiego oraz podkanclerzego koronnego. Jako zaufany współpracownik Zygmunta III Wazy i stronnik kontrreformacji, brał aktywny udział w najważniejszych wydarzeniach politycznych Rzeczypospolitej, w tym w misjach dyplomatycznych do Szwecji oraz w elekcji Władysława IV Wazy.
Uznawany za jednego z najważniejszych historyków XVII wieku, zasłynął przede wszystkim jako autor kronik opisujących rokosz Zebrzydowskiego. Był człowiekiem o wszechstronnym wykształceniu i szerokich horyzontach, mecenasem nauki oraz przyjacielem poety Macieja Kazimierza Sarbiewskiego. Swoją cenną bibliotekę przekazał kapitule płockiej, pozostawiając po sobie bogaty dorobek piśmienniczy w języku łacińskim.
Był jednym z najwybitniejszych mężów stanu i dyplomatów XVII-wiecznej Polski. Wykształcony na uniwersytetach w Krakowie, Perugii i Rzymie, pełnił kluczowe funkcje państwowe, w tym urząd kanclerza wielkiego koronnego. Jako zręczny negocjator odegrał decydującą rolę w polityce zagranicznej Rzeczypospolitej, doprowadzając do zawarcia pokoju polanowskiego z Rosją (1634) oraz korzystnego rozejmu w Sztumdorfie ze Szwecją (1635).
Równolegle z karierą polityczną piastował wysokie godności kościelne, będąc biskupem chełmińskim, a następnie krakowskim. Był gorliwym zwolennikiem kontrreformacji, co przejawiło się m.in. w doprowadzeniu do zamknięcia ariańskiej Akademii Rakowskiej. Zapisał się w historii również jako fundator i mecenas sztuki – to z jego inicjatywy wzniesiono monumentalny Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach oraz ufundowano klasztor Bernardynek w Krakowie.
Maciej Łubieński herbu Pomian był wybitnym hierarchą kościelnym i mężem stanu, pełniącym funkcję arcybiskupa gnieźnieńskiego oraz prymasa Polski. Wykształcony na uczelniach krajowych i zagranicznych, karierę rozpoczynał w kancelarii królewskiej Zygmunta III Wazy. Zanim objął najwyższą godność w polskim Kościele, sprawował rządy w diecezjach chełmskiej, poznańskiej i kujawskiej, dając się poznać jako sprawny administrator dbający o rozwój gospodarczy i religijny swoich ziem.
Jako prymas odegrał kluczową rolę polityczną, pełniąc funkcję interrexa w trudnym czasie powstania Chmielnickiego oraz koronując króla Jana II Kazimierza. Był hojnym mecenasem sztuki sakralnej – ufundował m.in. kaplicę Matki Boskiej na Jasnej Górze i zainicjował barokizację katedry gnieźnieńskiej. Zmarł w opinii świętości, ciesząc się ogromnym autorytetem wśród szlachty i ludu dzięki swojej pobożności, przystępności oraz działalności charytatywnej.
Był wybitnym polskim duchownym i mężem stanu, wywodzącym się ze średnioszlacheckiej rodziny herbu Wąż. Zdobył staranne wykształcenie na uniwersytetach w Krakowie, Padwie i Rzymie, gdzie uzyskał doktorat z prawa. Karierę rozwijał u boku Zygmunta III Wazy jako sekretarz królewski, szybko awansując w hierarchii kościelnej – od kanonika i opata, przez biskupstwa przemyskie i poznańskie, aż po godność arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski, którą objął w 1627 roku.
Jako prymas odegrał kluczową rolę polityczną, pełniąc funkcję interreksa w latach 1632–1633 i doprowadzając do koronacji Władysława IV Wazy. Był cenionym administratorem i reformatorem prawa kościelnego; zwoływał synody, a jego kodyfikacja przepisów, znana jako „Zbiór prymasa Wężyka”, przez lata stanowiła ważny punkt odniesienia dla polskiego Kościoła. Zmarł w 1638 roku w Łowiczu, pozostawiając po sobie opinię gorliwego hierarchy i sprawnego mediatora państwowego.
Był jednym z najbardziej wpływowych polityków XVII-wiecznej Rzeczypospolitej, pełniąc funkcję kanclerza wielkiego litewskiego oraz podkanclerzego. Jako zaufany współpracownik królów z dynastii Wazów, brał udział w kluczowych misjach dyplomatycznych, elekcjach i łagodzeniu wewnętrznych sporów państwowych. Był znany z bezkompromisowego katolicyzmu oraz silnego zaangażowania w sprawy rodu Radziwiłłów, a pod koniec życia, w obliczu wojen, schronił się na Pomorzu, gdzie zmarł bezpotomnie.
Oprócz działalności państwowej zapisał się w historii jako wybitny pamiętnikarz i pisarz religijny. Jego łaciński diariusz, obejmujący lata 1632–1655, uznawany jest za jedno z najcenniejszych źródeł historycznych epoki, szczegółowo opisujące kulisy ówczesnej polityki. Radziwiłł był także gorliwym krzewicielem kultu maryjnego – to on, opierając się na objawieniach jezuitów, aktywnie promował tytuł Matki Bożej jako Królowej Polski, co doprowadziło do późniejszych ślubów lwowskich Jana Kazimierza.
Łukasz Opaliński herbu Łodzia był wpływowym polskim mężem stanu i magnatem, pełniącym najwyższe urzędy państwowe, w tym funkcję marszałka wielkiego koronnego, marszałka nadwornego koronnego oraz wojewody rawskiego. Odebrał staranne wykształcenie na europejskich uczelniach w Kolonii, Moguncji i Padwie, co przygotowało go do aktywnej działalności politycznej jako posła i elektora królów Władysława IV oraz Jana II Kazimierza. Zapisał się w historii szczególnym aktem odwagi, zasłaniając własnym ciałem króla Zygmunta III Wazę podczas zamachu Michała Piekarskiego w 1620 roku. Był również znaczącym fundatorem, a jego najważniejszym dziedzictwem architektonicznym jest Bazylika Zwiastowania NMP w Leżajsku, wzniesiona jako wotum wdzięczności za zwycięstwo nad Stanisławem „Diabłem” Stadnickim.
Paweł Stefan Bohdanowicz Sapieha herbu Lis był znaczącą postacią w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego, pełniąc m.in. funkcje marszałka Trybunału Głównego (1598), podkanclerzego litewskiego (1623) oraz koniuszego litewskiego (1593). Syn Bohdana, studiował na Akademii Wileńskiej i rozpoczął swoją karierę jako dworzanin króla Stefana Batorego. Brał udział w sejmie oraz kampanii smoleńskiej, gdzie stracił rękę. Był zwolennikiem reform monetarnych i uczestniczył w ważnych wydarzeniach politycznych, w tym w koronacji Władysława IV. Jego życie zakończyło się w Holszanach, gdzie został pochowany w kościele św. Jana Chrzciciela, a dwie z jego córek wstąpiły do zakonu.
Jerzy Wilhelm Hohenzollern był władcą Brandenburgii-Prus od 1620 roku, pełniąc funkcje elektora brandenburskiego i księcia pruskiego. Syn Jana Zygmunta i Anny pruskiej, objął rządy w trudnym okresie wojny trzydziestoletniej, kiedy to jego polityka cechowała się przeciętnością i brakiem energii. Mimo że utrzymywał dobre relacje z szlachtą pruską i wprowadził kodeks prawa Preußisches Landrecht, jego rządy były naznaczone niezdolnością do prowadzenia skutecznej polityki, co prowadziło do uzależnienia Prus od silniejszych państw, takich jak Szwecja i Polska. Jerzy Wilhelm złożył hołd lenny Zygmuntowi III Wazie i uzyskał od Rzeczypospolitej pewne ustępstwa, jednak jego rządy były głównie zdominowane przez zewnętrzne konflikty i wewnętrzne ograniczenia.
Wacław Leszczyński herbu Wieniawa był znaczącą postacią w historii Polski, pełniąc funkcje biskupa warmińskiego w latach 1644-1659 oraz arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski od 1659 roku. Pochodził z możnowładczego rodu, a jego edukacja obejmowała studia w Kolegium Jezuitów oraz w renomowanych uczelniach we Włoszech i Paryżu. Jako sekretarz króla Zygmunta III Wazy, a później kanonik krakowski, Leszczyński zyskał wpływy w polskiej polityce i kościele. Był zwolennikiem stronnictwa francuskiego i aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, m.in. jako elektor Jana II Kazimierza Wazy. Jego kadencja biskupska charakteryzowała się dbałością o edukację, rozwój diecezji oraz budowę rezydencji biskupich. Zmarł 1 kwietnia 1666 roku w Łyszkowicach, a jego ciało spoczywa w kolegiacie w Łowiczu.
Urodzony w 1579 roku, był sekretarzem królewskim Zygmunta III Wazy, archidiakonem warszawskim oraz biskupem kamienieckim, chełmskim i przemyskim. Studiował w Rzymie i Pradze, a po przyjęciu święceń kapłańskich pełnił różne funkcje w Kościele oraz na dworze biskupa poznańskiego. Był także protonotariuszem apostolskim, a jego działalność obejmowała m.in. uczestnictwo w sejmie i konfederacji generalnej. Zmarł w 1649 roku.
Starosta wieluński od 1607 i żarnowiecki od 1611, hetman polny koronny od 1618, a także barski od 1623 i bytowski od 1638 roku, wojewoda sandomierski od 1625, hetman wielki koronny od 1632, kasztelan krakowski od 1633, książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego od 1637, starosta buski, perejasławski, płoskirowski, stryjski i kowelski, starosta szczurowiecki w 1635 roku, starosta babimojski w 1617 roku, pułkownik wojska powiatowego województwa sandomierskiego w 1632 roku.
Król Szwecji w latach 1611–1632, dowódca, strateg, reformator armii i polityk; po objęciu rządów wzmocnił kraj, poszerzył jego terytorium; osobiście prowadził szwedzką interwencję w wojnie trzydziestoletniej, ratując niemiecki protestantyzm.
Król Polski i wielki książę litewski w latach 1587-1632 oraz król Szwecji w latach 1592-1599 (mimo detronizacji zachował tytuł do śmierci w 1632) z dynastii Wazów; w latach 1592-1599 głowa unii polsko-szwedzkiej; syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i królewny polskiej Katarzyny Jagiellonki, po kądzieli wnuk króla Zygmunta Starego i królowej Bony; ojciec królów polskich Władysława IV i Jana Kazimierza.
Cesarz rzymski, król Czech, Węgier i Chorwacji w latach 1564-1576 z dynastii Habsburgów. Syn cesarza, króla Czech i Węgier Ferdynanda I Habsburga oraz Anny Jagiellonki, córki króla Czech i Węgier Władysława II Jagiellończyka
Arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1562, biskup włocławski od 1561, biskup chełmski od 1551, sekretarz wielki koronny od 1548 roku, archidiakon warszawski w 1549 roku, dziekan płocki w 1548 roku, kanonik krakowski w 1538 roku, kanonik chełmski w 1536 roku, sekretarz i zarządca dóbr królowej Bony, interrex po śmierci Zygmunta II Augusta i ucieczce Henryka Walezego, bibliofil
