Miejsca odbywania sejmów walnych

Portret Gottfrieda Lengnicha (1689-1774) / Johann Jacob Fabritius (przed 1774)

Portret Gottfrieda Lengnicha (1689-1774)

Zwyczajowym miejscem odbywania sejmów walnych Rzeczypospolitej Obojga Narodów (a więc po 1569 r.) ze względu na swoje centralne położenie była Warszawa. Jedynie sejmy koronacyjne (towarzyszące koronacji nowego monarchy) odbywały się – zgodnie z tradycją – w Krakowie. Z uwagi na żądania Litwinów w 1673 r. przyjęto konstytucję (czyli ustawę sejmu), w świetle której co trzeci sejm miał się odbywać na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego – w Grodnie.  

Od omawianej zasady przyjmowano jednak pewne wyjątki. Jak pisał wybitny prawnik i historyk z Prus Królewskich – Gotfryd Lengnich (1689–1774): 

Po zawiązaniu ściślejszej Polski z Litwą w 1569 r. Unii, za miejsce sejmów wyznaczono Warszawę, tak atoli, iżby w wydarzonej potrzebie, za radą Senatu obojga narodów, i na inne wygodniejsze w Polsce miejsce, sejm mógł być przeniesiony […]. Zamiast Warszawy niekiedy inne dogodniejszem zdawało się miasto, jak mianowicie, za świadectwem dziejów, w 1576 i 1626 Toruń, w 1595 i 1603 Kraków, w 1653 Brześć Litewski, a w 1703 r. Lublin [Lengnich, s. 343–344].

Toruń był zatem jednym z kilku miast, które gościły najważniejszy organ władzy w Rzeczypospolitej. Oba sejmy toruńskie zostały zorganizowane w okresie ostrego konfliktu politycznego, prowadzącego do wojen – z Gdańskiem oraz Królestwem Szwecji. Był to czas szczytu potęgi przedrozbiorowej Rzeczypospolitej i najlepszych lat funkcjonowania jej unikatowego parlamentarnego systemu politycznego.

< Previous page Next page >